×
  • Bota/Rajoni
  • Bota/Rajoni

    Çfarë kishte bërë djali i Ajnshtajnit për ta shpëtuar nga lumi Mississippi?

    FrontOnline
    20 Maj 2020

    I mbuluar nga hija e babait të tij, Hans Albert Ajnshtajnit ishte një inxhinier brilant, i cili u thirr nga qeveria për të ndihmuar ushtrinë në një punë që askush nuk ishte në gjendje ta bënte dhe nga e cila varej mbijetesa e qyteteve si New Orleans dhe Baton Rouge.

    Në shekullin e 15-të, Mississipi, ishte i famshëm për rrjedhën e tij dhe ‘tekat’ e tij.

    Pesëqind vjet më vonë, lumi rritej e rritej shumë, duke kërcënuar qytete të mëdha si, Luiziana, Baton Rouge dhe New Orleans, dhe nëse nuk kontrollohej lumi, ai vazhdonte të rritej, shkruan Wired.

    “Do të prishte rafineritë, do të prishte tubacionet, do të shembte urat e hekurudhave, do të shkurtonte furnizimin me ujë të pijshëm, do të ndikonte në shpërndarjen elektrike”, përshkroi Simon Winchester në shkrimin e tij ‘Taming of the River Untamed, The End of the River’. “Do të kishte një efekt të menjëhershëm dhe të jashtëzakonshëm në ekonomitë e vendit dhe, në mënyrë të pashmangshme, në botë”.

    Ndërtimi i një pengese ishte zgjidhja.

    Por llogaritjet për një digë hidraulike bëhen shumë të vështira nëse lumi vazhdimisht ndryshon.

    Dhe ajo që duhej të devijohej ishte shumë: 70 për qind e rrjedhës që Mississippi duhej të devijohej njëhere, dhe të lejohej që vetëm 30  e lumit të rridhte njëherë në jug.

    Shumë inxhinierë nuk e pranuan këtë sfidë nga qeveria e Shteteve të Bashkuara. Por ishte një që e pranoi sfidën: Hans A. Ajnshtajni, djali i Albert Ajnshtajnit.

    Kjo ishte edhe një sfidë për të, sepse ai gjithë jetën e tij kishte kërkuar të largohej nga hija e babait të tij dhe Hansi  luftoi tërë jetën e tij për të zhvilluar një karrierë si një fizikan dhe inxhinier në mënyrë të pavarur.

    I gjithë zhvillimi profesional i Hans Einstein që nga mbarimi i tij në shkollën inxhinierike në Zvicër, në migrimin e tij në Shtetet e Bashkuara në fillim të luftës , ishte i lidhur me hidraulikën dhe transportin e sedimenteve.

    Ai arriti famë të madhe dhe e njihte mirë lumin Misisipin nga misionet e mëparshme në rrjedhën e sipërme.

    Hans Einstein ishte duke punuar në Universitetin e Kalifornisë në Berkeley kur ai filloi të mblidhte një grup për të filluar këtë punë në shtator të vitit 1955.

    Ekipi propozoi tre struktura të ndara, që edhe lumi të ndahej në disa degë të vogla, dhe secila nga këto struktura të ndërtohej me materiale më të forta të njohura në atë kohë.

    Në pikën më jugore të seksionit, një grup portash do ta lejonte lundrimin e lumit.

    Në veri, në një rrafshinë të përmbytur nga lumi, një ndërtim prej çeliku dhe betoni 900 metra i gjatë me më shumë se 70 porta që do të ngriheshin kur të lindte nevoja.

    Dhe pjesa thelbësore, e quajtur Low Sill që do të ndalonte 70% të rrjedhës së lumit dhe do të lejonte vetëm 30% të pjesës së mbetur të kalonte në Atchafalaya.

    Low Sill rezultoi se është një monstruozitet i nënvlerësuar, 500 metra i gjatë, 70 i lartë, i ankoruar në mënyrë të padukshme thellë në tokën e kuqe.

    Puna u realizua nga Ushtria e Shteteve të Bashkuara dhe u përfundua në 1963. Saktësisht 10 vjet më vonë, pasi vdiq Hans Einstein. /Telegrafi/

    Nga Rubrika
    Sport03 Mars 2026
    Mërgim Vojvoda ka humbur një mundësi të artë të kalonte Comon në epërsi ndaj Interit, në gjysmëfinalen e Kupës së Italisë. Mbrojtësi...
    Sport03 Mars 2026
    Barcelona ka synim që sonte ta bëjë “të pamundurën, të mundur”, në përballje me Atletico Madridin. Në ndeshjen që luhet sonte me...
    Sport03 Mars 2026
    Real Madridi pësoi humbjen e katërt nën drejtimin e Alvaro Arbeloa kundër Getafes të hënën mbrëma, një rezultat që i lë “Los...
    Të tjera
    Lajme03 Mars 2026
    Kryetari i Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës, Ramush Haradinaj, ka deklaruar se i ka thënë Bedri Hamzës se nëse kandidon për President,...
    Bota/Rajoni03 Mars 2026
    Presidenti amerikan, Donald Trump, ka deklaruar se Marina e SHBA-së do të fillojë shumë shpejt të shoqërojë cisternat që kalojnë nëpër Ngushtica...
    Lajme03 Mars 2026
    Kreu AAK-së, Ramush Haradinaj deklaroi se një numër i deputetëve të Lëvizjes Vetëvendosje i kanë premtuar votën nëse ai do të kandidojë...
    Bota/Rajoni03 Mars 2026
    Asambleja e Ekspertëve të Iranit këtë të marte ka zgjedhur liderin e ri suprem të vendit. Mediat iraniane raportojnë se lideri i ri është...
    Vip03 Mars 2026
    Rogerti është kthyer në shtëpinë e Big Brother VIP Albania. Pasi u përplas me Monika Kryemadhin për sjelljen e tij, Rogerti vullnetarisht...
    Bota/Rajoni03 Mars 2026
    Sekretari Amerikan i Shtetit, Marco Rubio, ka konfirmuar se një dron ka goditur një parking në afërsi të Konsullatës Amerikane në Dubai,...

    FrontOnline, © 2026 Të gjitha të drejtat e rezervuara.